Waarom een symbool wint van een woord
Een pictogram wordt herkend als vorm, niet gelezen als tekst. Dat gaat een fractie sneller, en die fractie telt op de plek waar het bordje hangt: iemand loopt door een gang, kijkt in het voorbijgaan opzij en beslist zonder stil te staan.
Daar komt bij dat een symbool taalonafhankelijk is. In een hotel, museum of ziekenhuis staat er altijd wel iemand die geen Nederlands leest, en die persoon vindt met een pictogram wél de deur. Het is niet toevallig dat de bekendste toiletsymbolen internationaal zijn gestandaardiseerd; ze zijn ontworpen om zonder onderschrift te werken.
Waar het symbool alleen tekortschiet
Toch is een pictogram niet altijd eenduidig. De klassieke figuur met een rok wordt door een deel van de bezoekers gelezen als "vrouw", door een ander deel als "iemand in een jurk", en dat verschil wordt groter naarmate de stilering abstracter is. Twee driehoekjes zonder hoofd zijn kunstzinnig, maar ze kosten uw gasten drie seconden twijfel.
Hetzelfde geldt voor minder gangbare ruimtes. Een verzorgingsruimte, een familietoilet of een toilet met een stomazorgvoorziening heeft geen symbool dat iedereen kent. Daar is tekst geen vervanging van het pictogram maar een noodzakelijke aanvulling.
De combinatie, en in welke volgorde
In de praktijk werkt de combinatie het best: pictogram groot, tekst eronder, klein maar leesbaar. Het symbool doet het herkennen op afstand, de tekst neemt de twijfel weg bij wie er dichterbij komt.
Zet de tekst onder het symbool en niet ernaast. Naast elkaar concurreren ze om dezelfde blik en wordt het bordje breder dan de deurpost soms toelaat. Onder elkaar leest het als één geheel: eerst wat het is, dan hoe het heet.
Houd de tekst kort. "Dames" of "Heren" volstaat; "Toilet voor dames" voegt niets toe en maakt de letters kleiner bij hetzelfde formaat bordje.
Consistentie is belangrijker dan de keuze zelf
Welke stijl u ook kiest, kies hem één keer voor het hele gebouw. Bezoekers leren binnen twee bordjes hoe uw bewegwijzering eruitziet, en elke afwijking daarna kost weer aandacht. Een gang met drie generaties bordjes — een oud emaillen, een geplakte sticker en een nieuw rvs plaatje — leest onrustiger dan drie identieke lelijke bordjes.
Dat geldt ook voor de richting waarin de figuurtjes kijken en voor de dikte van de lijnen. Kleine verschillen vallen pas op als ze naast elkaar hangen, en dat is precies waar toiletdeuren doorgaans zitten.
