Twee dingen die door elkaar lopen
Bij genderneutrale toiletten worden twee verschillende vragen vaak op één hoop gegooid. De eerste is praktisch: is dit een ruimte met één afsluitbare wc die door iedereen gebruikt wordt, of een ruimte met meerdere hokjes? De tweede is sociaal: wie voelt zich door het bordje aangesproken?
Die twee vragen vragen om verschillende bordjes. Bij één afsluitbare ruimte volstaat een simpele aanduiding "Toilet", zonder figuurtjes; niemand hoeft dan te kiezen. Bij een gedeelde ruimte met meerdere hokjes wil een bezoeker wél weten wat hij binnen aantreft, en dan is meer uitleg nodig.
Aanduidingen die het goed doen
Het duidelijkst is het weglaten van de vraag. Een bordje met alleen het woord "Toilet" of alleen een wc-pot als symbool laat zich niet verkeerd begrijpen en geeft geen aanleiding tot discussie.
Werkt dat niet, bijvoorbeeld omdat er ook aparte ruimtes zijn, dan is een korte functionele omschrijving beter dan een nieuw symbool. "Toilet — voor iedereen" of "Toilet met urinoirs" en "Toilet met hokjes" vertelt precies wat een bezoeker wil weten: niet wie er mag, maar wat er staat.
Waar het misgaat
De bekendste misser is het samengestelde figuurtje: een poppetje dat half broek en half rok draagt. Het is bedoeld als "voor iedereen", maar wordt door veel mensen gelezen als "voor mensen die zich niet als man of vrouw identificeren" — dus als een derde categorie in plaats van als een gedeelde ruimte. Wie zo'n bordje ophangt om te verbinden, kan het tegenovergestelde bereiken.
Een tweede misser is het doorstrepen of overplakken van bestaande bordjes. Een oud damespictogram met een sticker eroverheen leest als een tijdelijke oplossing, en dat is meestal ook precies wat het is. Vervang liever het hele bordje.
De rij bij de deur
Een argument dat zelden op tafel komt maar wel meespeelt: gedeelde toiletten verkorten de wachttijd. Twee aparte rijen waarvan er één stilstaat terwijl de andere doorloopt, is inefficiënt op elk feest en in elke pauze.
Dat is geen reden om de aanduiding te laten vervallen. Het is wel een reden om bij een verbouwing te kijken of aparte ruimtes nog nodig zijn, want de bordjeskeuze is dan meteen eenvoudiger.
Wat u in elk geval aanhoudt
Ook een genderneutrale opzet blijft de mindervalidenaanduiding nodig hebben, en die blijft het internationale rolstoelsymbool. Combineer beide alleen als de ruimte werkelijk rolstoeltoegankelijk is; een rolstoelsymbool op een deur waar geen rolstoel doorheen kan, is erger dan geen symbool.
Hetzelfde geldt voor de verschoontafel: staat die in de gedeelde ruimte, dan hoort het bijbehorende pictogram erbij. Juist bij een genderneutrale opzet is dat winst, want de klassieke situatie waarin de enige verschoontafel achter de damesdeur staat, verdwijnt er vanzelf mee.
